کاری خۆبەخشی لە کوردستان: ساڵانێک لە خزمەتی بێدەنگ و بانگەواز بۆ چاکسازی

 لە هەرێمی کوردستانی عێراق، زۆر لە گەنجان دەستیان بە خۆبەخشیکردن دەکەن لە کاتی زانکۆدا و دوای دەرچوون لە زانکۆ بەردەوام دەبن—بەهۆی ئارەزووی گەڕاندنەوەی خزمەت بە کۆمەڵگەکانیان و بەدەستهێنانی کارامەیی بەواتا. لە نێوان قەیرانێکی دارایی بەردەوام و دەرفەتەکانی کاری سنووردار، هەزاران دەرچووی نوێ ڕووی لە ڕۆڵە بێ مووچەکان کردووە لە دامەزراوە حکومییەکان و بەشە گشتییەکان. ئەم ڕۆڵانە زۆرجار هەمان ئاستی پابەندبوون و بەرپرسیارێتی پێویستی وەک دامەزراندنی فەرمی دەکەن، بەڵام هیچ گرێبەست، ناسینەوە یان قەرەبووکردنەوەیەک پێشکەش ناکەن.

لە سەرەتادا، زۆر لە خۆبەخشکارەکان هیوایان هەبوو کە خزمەتەکانیان لە کۆتاییدا ببێتە هۆکاری دامەزراندنی فەرمی. بەڵام ئەم چاوەڕوانییە بە دەگمەن جێبەجێ بووە. لەگەڵ تێپەڕینی کات، ئەم هیواکانە کز بوونەتەوە، و نەبوونی ناسینەوەی یاسایی یان مافە سەرەتاییەکان زۆر لە گەنجان بێ هیوا و دڵنیایی نەکردووە سەبارەت بە داهاتووەکانیان.

لەکاتێکدا خۆبەخشیکردن بە شێوەیەکی گشتی لە بنەمای بەشداریکردنی بێ خۆپەرستییەوە سەرچاوە دەگرێت، لە چوارچێوەی هەرێمی کوردستاندا زیاتر وەک ڕێگەیەک بۆ دامەزراندن پێشخراوە—یەکێک کە زۆرجار دەبێتە هۆکاری دڵشکاوی نەک دەرفەت.

بە ناسینی جدیبوونی ئەم کێشەیە، هەڵمەتکارانی هەڵمەتی "کار بۆ کار"—کە لەژێر بەرنامەی تۆڕی گۆڕانکاری دوو لە هاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوی گەشەپێدانی مەدەنییەت جێبەجێ کراوە—خۆبەخشیکردنیان لە ناوەندی بەرگریکردنەکانیان دانا. لە کاتی کەمپی دیزاینی هەڵمەتەکەیاندا، ئەوان وەک یەکێک لە تونج ترین ئاستەنگەکانی بەرامبەر گەنجان لە ئێستادا ناسییان.

بۆ بەدەستهێنانی تێگەیشتنێکی ڕوونتر لە ئەزموونەکانی خۆبەخشکارەکان، هەڵمەتکارەکان گفتوگۆکانی گرووپی ئامانج لە هەڵەبجە، ڕانیە و چەمچەماڵ ئەنجام دان. ئەم کۆبوونەوانە بەشداریکردنی ڕاستەوخۆی گەنجانی خۆبەخشکار کرد بۆ بیستنی نیگەرانییەکان، چاوەڕوانییەکان و پێشنیارەکانیان. ئەوەی دەرکەوت هەستێکی هاوبەش بوو لە پەشۆکاوی لەگەڵ ئارەزووی بەهێز بۆ گۆڕانکاری سیستەمی و پاراستنی یاسایی.

دوای ئەم گفتوگۆیانە، هەڵمەتکارەکان لێکۆڵینەوەی زیاتریان ئەنجام دا و ڕاوێژیان لەگەڵ بەشە پەیوەندیدارەکانی حکومەت کرد. لە ئەنجامدا، ئەوان وەشانێکی سەرەتایی لە بڕگەی خۆبەخشیکردن ئامادە کرد—هەنگاوێکی پێشەنگ بەرەو دڵنیاکردنەوەی مافە سەرەتاییەکان و ناسینەوەی فەرمی بۆ خۆبەخشکارە بێ مووچەکان کە لە کەرتی گشتیدا کار دەکەن. ڕەشنووسەکە پێشنیارەکان لەخۆ دەگرێت بۆ ناسینەوەی فەرمی کاری خۆبەخشیکردن، دیاریکردنی کاتی خۆبەخشیکردن، و دڵنیاکردنەوەی مامەڵەی دادپەروەرانە، لەوانەش لەبەرچاوگرتن بۆ دەرفەتەکانی کاری داهاتوو.

وەک بەشێک لە هەوڵەکانی بەرگریکردنیان، هەڵمەتکارەکان بەم نزیکانە چاویان لەگەڵ ڕاوێژکارانی پەرلەمانی کوردستان و ئەندامانی پەرلەمانی عێراق کرد بۆ پێشکەشکردنی ڕەشنووسەکە و گەڕان بەدوای هەنگاوەکانی داهاتوودا. لەگەڵ ئەوەی پەرلەمانی کوردستان لە ئێستادا ناچالاکە بەهۆی دۆخی سیاسییەوە، ڕاوێژکارەکان پشتگیری بەهێز و ئامادەیی دەربڕین بۆ یارمەتیدان لە پەرەپێدانی ڕەشنووسەکە بۆ پێشنیارێکی یاسایی فەرمی.

لە ئێستادا، سپارک و ڕێکخراوی گەشەپێدانی مەدەنییەت، لە هاوکاری لەگەڵ هەڵمەتکارەکان، کار لەسەر پاڵاوتن و فەرمیکردنی بڕگەکە دەکەن. ئامانج پێشکەشکردنی پێشنیارێکی یاسادانانی گشتگیر و باش ڕێکخراوە کە بتوانرێت بە فەرمی پێشکەش بکرێت و پشتگیری بکرێت کاتێک دۆخی سیاسی ڕێگە دەدات.

ئەم دەستپێشخەرییە ڕەنگدانەوەی پابەندبوونی قووڵی هەڵمەتکارەکانە بۆ کاریگەری بەردەوام و سەرکردایەتی گەنجان. هەوڵەکانیان نەک تەنها سەرنج بۆ ئاستەنگەکانی بەرامبەر خۆبەخشکارەکان ڕادەکێشن بەڵکو نیشان دەدەن کە چۆن گەنجان دەتوانن بە چالاکی شێوە بە سیاسەت بدەن و چاکسازی بەواتا لە بازاڕی کاری کوردستان پێشخە بکەن.